Teoria tektoniki płyt litosfery

August 29, 2008

Rozmieszczenie kontynentów na kuli ziemskiej jest nierównomierne. Już od dawna zgodność zarysów wschodnich wybrzeży Ameryki Północnej i Południowej z zachodnimi wybrzeżami Europy i Afryki nasuwała przypuszczenie, że wszystkie dzisiejsze kontynenty stanowiły w przeszłości jedną wielką całość. Istniało kilka hipotez potwierdzających to założenie.
Najbardziej znana była hipoteza A. Wegenera z 1912 r., która zakładała istnienie poziomych ruchów kontynentów. Hipoteza ta miała wielu zwo-lenników, ale też wielu przeciwników. W końcu lat 30. została całkowicie odrzucona. Jednak w latach 60. naszego stulecia opracowano teorię obec-

nie powszechnie przyjętą, a opartą w dużej mierze na wcześniejszej hipotezie A. Wegenera.
Jest to teoria tektoniki płyt, która zakłada, że litosfera dzieli się na płyty nieustannie przemieszczające się względem siebie po plastycznej astenosferze pod wpływem prądów konwekcyjnych istniejących w płaszczu Ziemi.
Najczęściej wyróżnia się sześć wielkich płyt litosfery (euroazjatycka, afrykańska, australijska, pacyficzna, amerykańska i antarktyczna) i kilkanaście mniejszych (np. karaibska, filipińska, arabska czy Nazca). Granicami płyt są przede wszystkim doliny ryftowe* w obrębie grzbietów śródoceanicznych i rowy oceaniczne (patrz str. 143). Są to tzw. strefy subdukcji, gdzie następuje podsuwanie się jednej płyty pod drugą.
Procesy subdukcji powodują kolizje wielkich płyt litosfery i są przyczyną zjawisk plutonicznych (patrz str. 123), wulkanicznych, trzęsień ziemi i fałdowania potężnych łańcuchów górskich.
Ruchy płyt litosfery przebiegające w dalekiej przeszłości geologicznej trwają nadal. Obliczono szybkość tych ruchów na około 1-10 cm rocznie.
Należy zatem przypuszczać, że za kilkadziesiąt milionów lat dzisiejsze rozmieszczenie kontynentów na naszej planecie prawdopodobnie ulegnie zmianie.

No Comments »

No comments yet.

Fatal error: Call to undefined function post_comments_feed_link() in /home/oficj/public_html/litosfera.wybitnie.com/wp-content/themes/diet-health-theme/comments.php on line 29